مصطفى النوراني الاردبيلي
419
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مصلحش بنفشه و سكنجبين است . بدلش نمام و گويند بادرنجبويه معه قرنفل هموزن آن ( تحفه حكيم بدلش را سوسنبر نوشته است ) مقدار خوراكش سه درم مىباشد . تخم آن بسيار خشك و خشك كننده منى و نعوظآور و هاضم غذا است و به فارسى رشك نامند . مقدار خوراكش تا دو درم است و چون در سركه و آب انگور داخل كنند ، مانع فساد آنها است . بدلش بالنگو مىباشد . « 1 » فرنجمشك گياهى است كه به حالت وحشى در مركز فرانسه و ايران مىرويد و داراى روغن مايع اصلى و يك جزء كامفر است و از اواسط ارديبهشت تا آخر تيرماه گل مىدهد و در اين صورت است كه بايد سرشاخههاى گلدار آن را چيده و خشك كرد . گلهاى خشك فرنجمشك بهصورت دم كرده به مقدار پنج تا پانزده گرم در يك ليتر آب مصرف مىشود و داراى اين خواص است : مقوّى قلب و سلسله اعصاب است ، نفخ و گاز شكم را دفع كند ، ضدّ درد و تشنّج است و بهطور خفيف عرقآور و قاعدهآور مىباشد . « 1 » مقدار پنج تا پانزده گرم از گلهاى فرنجمشك را در يك ليتر آب دم كرده مصرف نماييد نفخ و گاز شكم را دفع و به هضم غذا كمك مىكند . دمكرده و مصرف پنج تا پانزده گرم از گلهاى خشك فرنجمشك در يك ليتر آب براى ضعف حافظه ، فراموشى ، قلب و اعصاب مفيد است ، به هضم غذا هم كمك مىكند . « 2 » فرندل گياهى است كه در كُتب طبّ سنّتى با نام عربى آن فرندل آمده است .
--> ( 1 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 261 ؛ تحفه حكيم ، ص 195 ؛ قرابادين كبير ، ص 312 ؛ الابنيه ، ص 242 ؛ قانون ، ج 2 ، ص 274 ؛ صيدنه ، ج 2 ، ص 944 . ( 1 ) - گلها و گياهان شفابخش ، ص 163 . ( 2 ) - همان ، ص 158 .